Tuesday, June 19th, 2018 12:34:17 am

BỤI ĐƯỜNG XA (Tôn Thất Hùng) Phần 2

UKRAINE – “Hùng ơi!  Đừng đi

Kỳ 2: KIEV

Khi tôi rời thành phố cổ kính Lviv để bay qua thủ đô Kiev của Ukraine, có người hỏi tôi: an ninh phi trường chặt chẽ không(?), tôi trả lời thấy bình thường, cũng giống như ở Bắc Mỹ.  Nếu dễ dãi quá thì mình lại thấy sợ, vì dễ cho khách thì cũng dễ tạo cơ hội cho khủng bố.  Vé máy bay một chiều từ Lviv đi Kief khoảng 90 phút chỉ có $60US/túi, thật là quá mắc.  ở quầy check-in, tôi gặp một số văn hữ từ các quốc gia khác cũn bay về Kiev như tôi, họ lắc đầu ngao ngán chuyện này.  Máy bay của hãng Ukrainian Airlines khởi hfnh rất đúng giờ, không sai phút nào.  Ngoài chuyện giá tiền gởi hành lý quá mắc ra thì mọi chuyện đều tốt.  Nhân viên ở phi trường nguyên tắc nhung nhã nhặn, điều này cho thấy họ có dạy (được dạy về tôn trọng khách hàng, an ninh phi trường, tự trọng và biết giữ thể diện quốc gia của họ).Khi xuống phi trường Kiev, có nhiều người đàn ông vào đứng tận cửa đi ra, chào mời khách đi “taxi” của họ, tức là một loại xe đón khách “lậu”.  Tôi đều lắc đầu mà đi thẳng đến quầy phụ trách taxi chính thức của phi trường.  Đây là điều nên làm và an toàn.  Trên hệ thống computer sẽ cho biết xe nào đưa mình đi, cho biết luốn số tiền sẽ phải trả (dựa vào địa chỉ của khách đưa).  Các ông “taxi” kia tiu nghiu khi thấy tôi đi đến thẳng quầy Airport Taxi.  Tuy nhiên, chính điều này làm tôi cũng áy náy quá.  Thông thường đi xa, tôi hay mua đồ từ những người bán dạo ít vốn, giúp họ có cơ hội kiếm sống lương thiện để nuôi vợ con.  Nhưng ở đây, Ukraine là đất nước quá lạ với tôi, lỡ có chuyện gì, cảnh sát cũng khó giúp mình vì họ không nói được tiếng Anh ngoài vài câu xã giao, còn tôi thì không được tiếng nước họ.  Ở Lviv, tôi đx có kinh nghiệm này, tôi hỏi đường một cảnh sát, anh ta có vẻ sợ tôi nữa kìa, chỉ muốn tôi biến đi cho lẹ vì anh ta không nói ràng tiếng Anh…  Và tôi vào khách sạn cả hai tiếng đồng hồ rồi mà vẫn áy náy trong tâm…

INDEPENDENT SQUARE VÀ CUỘC CÁCH MẠNG

Từ khách sạn tôi ở nhìn ra là Independent Square.  Quảng trường này là nơi đã có một cuộc nổi dạy qyết liệt của sinh viên, thanh niên, và dân chúng chống lại chế độ thân Nga vào tháng hai năm 1024.  Ước chừng có khoảng từ 400,000 đến 800,000 người tham gia.  Cuộc nổi dạy này đã bị chính quyền và cảnh sát đàn áp rất đẫm máu.  Ở hồi kết, ông tổng thống thân Nga, Viktor Yanukovych đã bị lật đồ, lưu vong bên Nga, hiến pháp cũ được phục hồi, các tù nhân bất đồng chính kiến được thả, tiếng Ukraine bản ngữ được phục hồi như một ngôn ngữ chính thức (chứ không phải tiếng Nga), những tượng đài biểu tượng của Soviet (ví dụ tượng Lê Nin) đã bị hạ bệ không lâu sau đó…  Tuy nhiên, không phải chính phủ mới là được lòng tất cả.  Theo thời gian, người dân lại tiếp tục ta thán vì chính phủ mới này cũng không hơn gì ngày xưa, cũng lại quỵ lụy và bị Nga trấn áp.  Trong những ngày ở đây, tôi cố gắng đọc báo và nghe ngóng từ những người địa phương.  Hình như sự chán ngán của người dân ở đây đã dâng lên quá cao.  Ra shopping, vào các khu chợ, tôi chỉ cần hỏi vài câu là họ tuôn ra những lời si và bằng tiếng Anh bập bẹ.   Họ nói đi với phương tây như Ba Lan thì giữ được nước, đời sống khá hơn với nhiều đầu tư từ các đại công ty từ Hoa Kỳ, được gia nhập Liên Hieejjp Châu Âu.  Nhưng nếu Ukraine cứ bang giao duy nhất với Nga thì nguy cơ mất nước sẽ cao và kinh tế không khá hơn sau gần ba thập niên.  Trong một lần ngồi chung xe với một hướng dẫn viên du lịch, tôi đã quang một câu hỏi tiếp với anh về chuyện này.  Tôi hỏi lý do tại sao chính phủ Ukraine thích gần Nga hơn (?), anh ta nói ngay:  “Để được corruption – được tham nhũng bạn ơi, đi với phương Tây thì cái gì cũng phải rõ ràng, còn đi với Nga thì được cho ăn hối lộ ngập mặt và họ còn giúp giữ quyền lực, thủ tiêu đối lập”…  Anh nói tiếp “Có quyền, có lực rồi sẽ có ngày cái chính phủ này họ bán luôn đất nước cho ngoại bang!”.  Tôi hiểu ngoại bang” đây là nước Nga, vì bán đào Crimea của Ukraine đang bị Nga chiếm giữ.

Mỗi buổi sáng, tôi thả bộ lang thang phía trước khác sạn, đi ra Independent Square.  Tôi thấy xuyên suốt nhiều ngã tư là những bức hình treo trên các thân cây cùng hoa và nến.  Nhưng người chết trong hình là những thanh niên trẻ đã bị cảnh sát bắn chết vào năm 2014 ấy.  Tôi dừng lại xúc động cúi đầu trưởng niệm những con người yêu nước ấy, những khuôn mặt còn rất trẻ.  ở đâu cũng vậy, thời nào cũng thế, khi vận mệnh đất nước quá mạt là có đấu tranh, có anh hung xuất hiện.  Tôi biết hiện nay người dân nơi đây vẫn đang ta thán rằng chính phủ mới vẫn tiếp tục bị nước Nga mua chuộc, rằng tình trạng tham nhung có ở khắp nơi và họ còn đấu tranh tiếp tục.  Nhưng dù sao, Ukraine vẫn đang là một quốc gia đọc lập, có chủ quyền sau gần 70 năm bị Liên Xô chiếm ữu.  Điều mà họ cần làm là tiến gần với thế giới phương tây hơn, tranh xa vòng kim cô của nước Nga càng xa càng tốt.

ÂM THỰC UKRAINIAN

Người Ukrainina cũng như các nền văn hóa khác, có nhiều món quốc hồn, quốc túy từ món ăn chính như bánh xếp nhân thịt gọi là Varenyky (giống bánh quai vạc của người Việt), Pyrizhky là mojojt loại bánh nướng nhân thịt, gan hoặc các loại rau cải; Holutsi là món có bắp cải cuộn nhản thịt hoặc cơm – dùng với sốt cà, vịt hoặc ngồng dồn táo và nướng, cá nước chung với nấm và cheese; Deruny là bánh khoai tây chiên…  Các loại bánh ngọt nước thì mang nhiều tên khác nhau, nhưng nhìn chung cũng không khác gì các loại bánh nướng chúng ta thường thấy ở khắp nơi như Pampushky, Torte.  Ở Ukraine có các loại cá biển và trứng cá đen rât độc đáo. Khi ở Lviv, tham dự một hội thảo mang tầm vóc quốc tế, những món ngon trong văn hóa ân tgywhc đềy ddwiwhc gih đen ra chiên đãi, nhưng tôi không hề thấy ban tổ chức đãi một món rất quan trọng mang tên Salo.  Đây là một một loại thịt mơ heo ướp muối, mỡ noi lung con heo sẽ ngon hơn mỡ những nơi khác.  Món này được các nông dân cất đông lạnh ăn dần.  Người Ukrainia ăn món salo thường xuyên, xem đây là món ăn truyền thống như người Pháp ăn paté, người Hàn ăn kim chi, hay cs mặn hoặc mắm của dân Việt nam.  Dân Ukrainian phết chút mỡ heo này lên bánh mì, chút rau thì lf, nhấp chút rượu mạnh Horilka.  Tôi đã được mời ăn theo kiểu nầy.  Không hiểu sao, trong không khí lành lạnh mùa thu, trong thổ nhuỗng của Ukraine, tôi lại thấy rất ngon miệng.  Trong nhiều lý do về sức khỏe tại  Bắc Mỹ, chung ta ngại dùng mỡ heo, nhưng tôi, chuyện đó nói sau, tôi đang nói về một “tứ khoái” ở đất nước này.

Ukraine không có một vài hóa lâu đời, thuần chúng, vì luôn nằm trong sự thống trị của nhiều thế lực như Ottaman, Ba Lan, Luthiaun.  Áo, Hung Gia Lợi và sau này là Nga xâm chiếm Chính trị luôn nhiều nhương, chỉ có dân chúng là khổ đau khi các vương quyền ấy đi đến đâu là đưa tài nguyên cướp được về mẫu quốc.  Các loại thú gia cầm đã bị vét sạch bởi các đội quân thích ăn thịt bò, thịt cừu, thịt gà…  Chỉ còn những bầy heo bị bỏ lại.  Dân  nghèo chỉ còn có thịt heo để ăn, không có lựa chọn.  Họ ướp muối thịt heo để dành ăn dần qua mùa đông.  Nhiều thế kỷ trôi qua, từ từ món mỡ heo ướp uối Salo này đã trở nên một món ăn đặc trưng trong văn hóa ẩm thực tại Ukraine.

Nói về chyện ăn thịt của người Canada, đã số họ chỉ ăn bò, cừu hoặc gà tây như người Mỹ.  Một đồng nghiệp của tôi là dân gốc Ukrainian, sinh tại Toronto, anh ta chỉ thích ăn thịt heo.  Trong một lần ăn trưa, tôi có hỏi lý do tại sao tại sao anh thích thịt heo hơn thịt cừu, anh ta không trả lời liền.  Hôm sau anh ta khều tôi và nói:  “Tôi từng hỏi Mẹ tôi như vậy rồi, bà nói ngày xưa đẻ một bầy con, Mẹ ở nhà nuôn con, chỉ có Ba đi làm thu nhập gia đình ít lắm, nên Mẹ chỉ mua nổi thịt heo về ăn, tiền đâ mà ăn cừu như người ta”.  Nói rồi anh ta cười cười, kể tiếp trong cặp mắt ươn ướt.

– Âm thực là văn hóa, thói quen của từng cá nhân lại đến từ gia đình.  Hiện giờ tôi vẫn quen ăn thịt heo và nấu cho vợ con ăn những món Mẹ tôi nấu ngày xưa.  Christmas năm rồi, Mẹ ghé thăm, thấy tôi làm món soup xương heo hầm với củ cải đó nhà nghèo, Mẹ nói đừng ăn nhiều heo mà mang bệnh, nhưng tôi nói không mấy chị em con lớn lên bằng nồi soup ngày xưa ấy, Mẹ đã hầm tất cả ương, da, bắp cải vụn, Mẹ không bỏ phí cá gù cả.  Và bây giờ đứa nào cũng nên người, khỏe mạnh, con rất yêu món soup đó, con không bỏ nó khỏi bàn ăn đâu!

Tôi đa thật xúc động khi nghe lời tâm sự của đồng nghiệp, tôi bỗng nhớ Mẹ tôi, nhớ đến những người phụ nữ Việt Nam cũng vậy, trong hoàn cảnh nào, cũng rang gói ghém và chăm sóc con cái chu đáo trong khả năng và hoàng cảnh…  Hầu như những bà mẹ ở đâu cũng rất tuyệt vời đối với con – Mẹ là tất cả!

SỬ DỤNG GIAO THÔNG CÔNG CỘNG ĐI THĂM NHỮNG ĐỊA DANH

Tại Kiev, tôi có thử đi subway và đón xe open bú dành cho dung khách để tự một mình đi thăm viếng nhiều nơi.  So với các thành phố Tây Âu khác, Kiev rộng nhưng không thật sầm uất hay tâp nập du khách.  Cuộc sống của Kiev vẫn êm đềm, nhẹ nhàng, với tôi như vậy là vừa đủ, không làm tôi choáng ngợp như kiểu Rome, London, Paris, Frankfurt…

Nói về xe Open Bus loại hai tầng cho dun khách tại Kiew, có lẽ đây là nơi có ít xe và lịch di chyển thưa thớt nhất mà tô đã đi qua.  Nếu như ở London, Paris, Barcelona… cứ mỗi 10 phút có một chyến thì ở Kiev là một giờ đồng hồ.  Những nhà thờ, tu viện Orthodox cổ được xây từ thế kỷ thứ X, nay được biến thành những viện bảo tàng văn hóa.  Khi đến một thành phố lạ, tôi luôn cố gắng đi thăm viện bảo tàng để tìm hiển văn hóa, tìm hiểu lịch sử.  Từ lịch sử của họ trong bảo tàng, khi trở ra thế giới bên ngoài, tôi sẽ có cái nhìn và nhận xét chính xác hơn, biết tôn trọng họ nhiều hơn.

Một sự thật đáng buồn xảy ra ở hầu hết các xứ từng là cộng sản mà tôi đã đi qua, rằng các viện bảo tàng của họ bị mất gần như hoàn toàn các cổ vật lịch sử và mỹ thuật.  Ở Praque (Tiệp Khắc), tôi đã hôi nhân viên viện bảo tàng rằng sao có ít tranh quá vậy, cô ta đã nói:  “Tại vì những bức tranh kia đang ở trong tư gia các tay lãnh đạo cộng sản ngày xưa hết rồi”.  Ở Budapest, tôi hỏi sao không cho tôi thăm bên trong cung điện, nhân viên du lịch đã nói:  “Còn gì mà coi, vải nhung dán trường nó còn lột nữa”.  Vả nay, tôi bỏ cả ngày đi thăm các viện bảo tàng, tìm hiểu một nền văn hóa mà theo giới thiệu, thời kỳ hoàn kim bắt đầu từ thế kỷ thứ X.  Họ có đủ các cổ vật để minh họa cho một ngàn năm rực rỡ của họ không?  Hoàn toàn không!  Tôi đã thất vọng và thấy thương họ khi chỉ có lèo tẻo dăm ba bình gốm, vài tranh vẽ cuối thế kỷ, XĨ, đa số của thế ký XX và XXI.  Mua vé vào xem viện bảo tàng mà chẳng khác gì đi shopping, vì toàn những mặt hàng mới được sản xuất chừng vài mươi năm trở lại thôi.  sực nhớ đến những viện bảo tàng mênh mông, bao la, tràn đầy các cổ vật ở Mosecow và St. Petersburg mà tôi đã đi qua; tôi biết rằng ngoài chyện các cá nhan ăn cắp các bổ vật làm của riêng hay bán ra ngoại quốc, đã có “chính sách” thâu tóm và đưa về “trung ương” giống như nhà cầm quyền ở Việt Nam đã từng bào miền Nam chở ra Bắc những tài sản trong như thú quý trong sở thú, máy móc công nghiệp trong các nhà máy, bệnh viện, vàng trong ngân hàng, gạo thóc trong kho dự trữ…  Ukraine từng là một bang của Liên Xô trong suốt gần bảy thập niên, điều gì Lien Xô lại không làm và có điều gì họ (Liên Xô) không thể làm (?)

ĐƯỜNG HẦM TÌNH YÊU-TUNNEL Ò LOVE

Sau vài ngày trong ruổi ngang dọc khắp thủ đó, hôm nay tôi muốn đi ra khỏi thành phố.  Ở gần thành phố Kievan, một nơi mà dân chụp hình chuyên nghiệp từ khắc thế giới đều mong được một lần đến đây để chụp những bức hình lãng mạng nhất.  Đó là Đường Hầm Tình Yêu – Tunnel of Love.  Nơi đây là một đường xe lửa vận chuyển hàng hóa dài 6,4km; và có gần 5km được bao phủ bởi rừng cây xanh.  Mỗi ngày xe lửa qua lại đã tự cắt lìa các nhánh cây vươn vào bên trong tạo nên một hình ống cây xanh kéo dài nhiều cây số rất đẹp và lãng mạn.  Giới chụp ảnh nghệ thuật trên thế giới trước đây không hề biết đến chỗ này.  Một phần vi Ukraine không phải là đất nước có nhiều du khách sau những năm chiến tranh lạnh.  Một đạo diễn ciné người Nhật tình cờ phát giác ra nơi này, ông đã đến đây thực hiện phim Tunnel of Love – The Place For Miracle.  Truyện phim nói về một anh chàng có người yêu qua đời trong một tai nạn xe cộ ở Nhật.  Quá buồn rầu, anh ta bỏ đi lang thang đến Ukraine du lịch.  Duyên đưa đẩy sao mà anh cs mặt ở đường hầm này…  Người ta nói… trong không khi smowf sương xanh thắm… hãy đọc to tên người chết… họ sẽ hiện ra!  Nếu quý vị đã đến được Kiev, xin hãy bỏ một ngày để đến nơi này.  Lái xe từ trung tâm thành phố đến chỗ này phải mất hơn ba giờ đồng hồ.  Các thanh niên nam nữ còn tin rằng nếu đứng giữa đường hầm, nắm tay nhau, trao nhau nuu hôn, tỏ tình cùng nhau thì tình yêu sẽ trở thành vĩnh cửu.

TỪ GIẢ KIEV VÀ UKRAINE

Những ngày phép cuối cùng của tôi rồi cũng hết, tôi cũng đành phải từ giã đất nước Ukraine và thủ đô Kiev để trở về Canada.  An ninh phi-trường ở thủ đô ngày tôi về bỗng gắt gao hơn rất nhiều.  Tôi đã mất gần hai tiếng đồng hồ mới vào được bên trong.  hành lý được soi X-ray ngay từ cửa bên ngoài.  Điều này khiến cho tôi liên tưởng đến các khu vực đang có chiến tranh như phi trường ở Istanbul – Thổ Nhĩ Kỳ mà tôi đã ghé cách đây mấy năm hoặc phi trường ở Seoul, Đại Hàn của đầu nam 2017.

Trước chuyến đi Ukraine này, bạn bè và đồng nghiệp từng khuyên tôi đừng đi vì nguy hiểm…  Tôi biết cái lãng mạn ở đồng quê, đền đải uy nghi, một chút nhộn nhịp ở trung tâm thủ đô ấy chỉ là lớp son phấn bên ngoài.  Bên trong đất nước Ukraine đang có những mối nguy hiểm chực chờ họ, nhất là nạn ngoại xâm, mối nguy hiể sẽ bị Nga cướp nước trở lại như thời đầu thế kỷ XX…  Trông người rồi chợt nghĩ đến mình…  Cuộc “cái tạo giai cấp” quá nhanh, những trí thức yêu nước bị thảm sát tất cả, những người thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm được đưa lên nắm quyền hành, từ đó Ukraine đã mất về tay Nga Sô qua dễ dàng.  nga Sô cũng như Trung Cộng, hai quốc gia này luôn mang nhưng cơn mộng bành trước và thôn tính các nước nhỏ, mở rộng lãnh tổ của họ.  Nga Xô đã từng chiếm Mông Cổ, Ukraine, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus để lập nên Liên Bang Soviet.  Trung Quốc cũng đang cố nhồi sọ một thế hệ tiếp nối rằng: khi cơ hội đến, người Trung Quốc hãy lấy lại Việt Nam (sic).

Ước nguyện của tôi là được đến, được viết về những quốc gia từng bị Nga Sô chiếm nước.  Tôi muốn viết ít nhiều những dân tộc ấy, xem họ đã đấu tranh như thế nào để thoát ra được vòng kiềm tòa của chủ nghĩa cộng sản, trở nên đọc lập và dân chủ hiện nay như Mông Cổ, Ukraine, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus.  Tôi cũng mơ ước đến những quốc gia đang bị Trung Cộng chiếm giữ, muốn nói về những trần bằng vũ lực đẫm máu của Trung Cộng lên Tây Tạng và Tân Cương.  Với ngòi bút cô đơn, trong tiếng nói nhỏ nho, tôi chỉ cầu xin ơn trên cho tôi được góp đôi chút vào lời cảnh báo chung mà nhiều người đang làm, về mối hiểm họa mất nước năm nay, Ngà và Trung Hoa luôn xem việc mới rộng bờ cõi của họ là quốc sách quan trọng.  Ngày nay họ vẫn xem đó là điều cần làm họ bất chấp luận pháp quốc tế.  Nga đã chiếm Crime, Trung Cộng đã chiếm Hoàng Sa, Trường Sa cùng biển đông, và chúng sẽ không dừng lại.

TÔN THÂT HÙNG